1. Wymagania na sprzt i system operacyjny.

Program potrzebuje komputera min. 386 25MHz, 2MB RAM. Na komputerach wolniejszych i wyposaonych w mniejsz pami mona teoretycznie go uruchomi, ale dziaa on wtedy tak wolno, e trudno mwi o jego praktycznym zastosowaniu.
Karta graficzna: najlepiej SVGA pracujca w trybie z 256 kolorami. Zwyka VGA pracujca w standardowym trybie 640x480 przy 16 kolorach te zapewnia prawidowe dziaanie programu ale wyrazisto ekranu i niektrych innych elementw okna jest wtedy nieco gorsza. Monitor - najlepiej kolorowy. Monitor mono zapewnia prawidow prac ale w zalenoci od proporcji sumowania barw RGB niektre elementy mog by mao kontrastowe.
Korzystnie jest, jeeli komputer posiada dwa porty drukarki - jeden z nich wykorzystuje si do podczenia drukarki, a do drugiego podcza si kablel pomiarowy.
Komputer powinien mie zainstalowany system WINDOWS 3.1 PL lub WINDOWS 95 PL.

Program obsugiwany jest wycznie przy pomocy myszy, naley j wic mie zainstalowan co i tak zwykle ma miejsce przy posugiwaniu si Windows.


2. Przeznaczenie.

Program suy do rejestracji przebiegw cyfrowych.
Podstawowe cechy programu to:
- Jednoczesna rejestracja czterech przebiegw cyfrowych.
- Czstotliwo prbkowania: 1Hz-200 do 500 kHz (w zalenoci od komputera)
- Pojemno bufora: 30000 prbek (x 4 kanay)
- Wyzwalanie rczne lub ustawian przez uytkownika funkcj  w postaci iloczynu logicznego.
- Moliwo rejestracji cyklicznej (podobnie jak na zwykym oscyloskopie).
- Pomiar odstpw czasowych i czstotliwoci z dokadnoci ok. 3%
- Moliwo wydruku zawartoci ekranu
- Moliwo kopiowania ekranu do schowka  i wczania go do dokumentw.
- Moliwo archiwizacji zapisanych przebiegw na dysku.

Do rejestracji przebiegw nie jest potrzebny jakikolwiek dodatkowy sprzt. Jako wejcie wykorzystywany jest port LPT (zcze Centronics).
Stosunkowo niska maksymalna czstotliwo prbkowania ogranicza oczywicie obszar zastosowa przyrzdu, jednake praktyka pokazuje, e program jest bardzo przydatny w projektowaniu, uruchamianiu i naprawie szerokiej gamy urzdze cyfrowych w ktrych nie wystpuj wysokie czstotliwoci lub ktrych zegar mona na czas pomiarw spowolni. Szczeglnie atrakcyjn cech programu jest moliwo analizowania przebiegw nawet w wiele dni po ich zarejestrowaniu - dziki archiwizacji na dysku, a take wczania ich do dokumentw np. Microsoft Word, co jest bardzo przydatne do celw dydaktycznych i publikacyjnych.


3. Podczenie kabla pomiarowego.

W zestawie znajduje si kabel sucy do poczenia badanego ukadu z komputerem. We wntrzu wtyczki CANON zostay zamontowane elementy zabezpieczajce wejcia komputera przed podaniem napicia o zbyt duej wartoci lub odwrotnej polaryzacji.
Kabel podcza si do zcza rwnolegego (czyli do portu drukarki) komputera.
Najlepiej jest jeeli komputer posiada dwa  porty drukarki. Do LPT1 podczamy wtedy drukark za do LPT2 - kabel pomiarowy. Taka konfiguracja ma - oprcz innych - i t zalet e jeeli mimo zastosowania zabezpiecze wejcie komputera miaoby ulec uszkodzeniu, bdzie to dotyczyo stosunkowo niedrogiej karty I/O nie za pyty gwnej, na ktrej czsto montowane s ukady obsugujce port LPT1.

Prawdopodobiestwo takiego uszkodzenia nie jest jednak zbyt due. Autor programu od kilku lat uywa portu CENTRONICS zarwno do rejestracji przebiegw jak i do sterowania rnymi urzdzeniami. Stosowane s w tym celu komputery rnego typu, o portach CENTRONICS rozmaitej konstrukcji i nie zdarzyo si jeszcze by ktry z nich zosta uszkodzony.

Oczywicie naley przestrzega pewnych zasad bezpieczestwa:

- Kocwki pomiarowe naley docza jedynie do ukadw logicznych zasilanych napiciem 5V. 

-  Naley unika podczania kocwek pomiarowych do tych punktw badanego ukadu w ktrych wystpuj przebiegi analogowe.

-  Zacisk masy naley podcza jako pierwszy i odcza jako ostatni.

- Zasilacz urzdzenia badanego powinien by podczony do tej samej listwy zasilajcej (zespou gniazd sieciowych) co komputer.


Jeeli port komputera jest typu TTL, za badany ukad typu CMOS mog wystpi problemy z wysterowaniem. Mona wtedy zbudowa prosty ukad buforujcy lub zainstalowa w komputerze kart I/O, ktrej port CENTRONICS bdzie mia wejcia typu CMOS.


4. Instalowanie programu.

W celu zainstalowania programu naley:

- Utworzy na dysku twardym katalog o nazwie np. OSCYL.

- Skopiowa do niego zawarto dyskietki dystrybucyjnej.

- W menedee programw wybra grup, w ktrej chcemy zainstalowa program (np. Aplikacje) lub utworzy now grup (wybierajc Plik/Nowy/Nowa grupa)

- W menedee programw wybra Plik/Nowy/Element grupy

- W oknie "Waciwoci elementu grupy" wpisa
   w punkcie Opis:  Oscyloskop
   w punkcie Polecenie: c:\oscyl\oscyl.exe
   nastpnie nacisn ENTER.

W oknie wybranej wczeniej grupy powinna ukaza si ikona programu.


5. Uruchomienie programu.

Jeeli program ma by wykorzystywany do rejestracji przebiegw (a nie np. do analizy przebiegw wczeniej zapisanych na dysku), to przed jego uruchomieniem naley woy oryginalny kabel pomiarowy do gniazda LPT.

Po uruchomieniu programu ukazuje si najpierw strona "Informacje" zawierajca podstawowe dane o programie, a take okienko, w ktrym moemy przeczyta zbir README.TXT. Na stronie tej znajduje si take wskanik portu CENTRONICS, do ktrego podczony jest kabel pomiarowy. Jeeli wskanik znajduje si w pozycji "Niepodczony" znaczy to, e program nie znalaz klucza sprztowego (zamontowanego we wtyczce kabla) w adnym z portw LPT. Naley wtedy zakoczy dziaanie programu, woy kabel do gniazda CENTRONICS i ponownie uruchomi program (chyba, e nie mamy zamiaru prowadzi rejestracji - wtedy ustalenie portu wejciowego nie jest konieczne).


Nastpnie moemy klikn mysz w pozycj "Oscyloskop" przecznika stron   (na samym dole okna). Ukae si wtedy gwna strona okna programu - widok oscyloskopu. Od tej chwili moemy posugiwa si przyrzdem.


6. Rejestracja przebiegu.

6.1. Ustalenie funkcji i sposobu wyzwalania.

Przed dokonaniem rejestracji naley ustawi odpowiednio funkcj wyzwalania na panelu Wyzwalanie (rys.1, B-F9). Ukad wyzwalania mona wyobrazi sobie jako czterowejciow bramk AND, krrej wejcia odpowiadaj poszczeglnym kanaom. Do wej tych mona doprowadzi prosty lub zanegowany sygna z danego kanau lub logiczn jedynk - jeeli dany kana ma nie by brany pod uwag w funkcji wyzwalania. Przecze tych dokonujemy za pomoc przecznikw w dolnej czci panelu. Ustawiona funkcja wyzwalania jest wywietlana w polu znajdujcym si powyej przecznikw. Tak uksztatowany sygna moe wyzwala rejestracj zboczem narastajcym, opadajcym, dowolnym ze zboczy lub poziomem. Wyboru sposobu wyzwalania dokonuje si za pomoc przecznika (w postaci tzw. listy wyboru) znajdujcego si w grnej czci panelu wyzwalania.


6.2. Wybr czstotliwoci prbkowania. 

Czstotliwo prbkowania ustalamy przy pomocy przecznika (listy wyboru) pokazanego na rys.1 w polu C8. 
Najnisza czstotliwo wynosi 1 prbk na sekund. Czstotliwo najwysza zaley od prdkoci komputera i jest widoczna po rozwiniciu listy wyboru w przedostatnim jej punkcie. Ostatni punkt tej listy nosi oznaczenie Max i odpowiada najwyszej czstotliwoci prbkowania, jak mona usyska na danym typie komputera pobierajc prbki przy pomocy instrukcji REP INSB. Pozostae punkty oznaczone s liczbami. 
W zakresie najwyszych wartoci rzeczywista czstotliwo prbkowania moe odbiega od ustawionej (z powodu kwantyzacji skali czasu), ale nie ma to znaczenia, gdy program potrafi zmierzy rzeczywist czstotliwo prbkowania i t zmierzon warto uwzgldnia pniej przy pomiarach odstpw czasu.
Wybierajc rne wartoci czstotliwoci prbkowania moemy zauway, e przy wyszych wartociach klawisz przerwania rejestracji (rys.1, pole A6) jest nieaktywny. Dzieje si tak dlatego, e przy szybkim prbkowaniu komputer wycza system przerwa, nie moe wic zareagowa na polecenie zakoczenia rejestracji. Jest to istotne, gdy jeeli ustawimy funkcj wyzwalania, ktra nigdy nie przyjmuje wartoci TRUE i wybierzemy czstotliwo prbkowania przy ktrej nie mona przerwa rejestracji - komputer zawiesi si i trzeba go bdzie zaresetowa.
Z tego powodu pierwsz rejestracj najlepiej jest przeprowadza przy takiej czstotliwoci prbkowania, jaka jest ustawiona bezporednio po uruchomieniu programu. Jest to najwysza czstotliwo przy ktrej jest moliwe przerwanie rejestracji (jej warto jest zalena od prdkoci komputera).

Mimo wyczenia przerwa na czas rejestracji dziaanie zegara systemowego nie jest zakcane poniewa po zakoczeniu rejestracji jest on uaktualniany wartoci pobran z zegara czasu rzeczywistego CMOS.

Przy niskich czstotliwociach prbkowania, gdy komputer nie wycza przerwa (klawisz Przerwij Rejestracj aktywny) nie naley podczas rejestracji wykonywa ruchw mysz ani naciska na klawisze klawiatury gdy angauje to komputer i zakca skal czasu.

Czas rejestracji jest rwny iloczynowi dugoci bufora (30000) i okresu prbkowania.

Po dokonaniu wyboru sposobu wyzwalania i czstotliwoci prbkowania uruchamiamy rejestracj klawiszem pokazanym na rys.1 w polu A4.


6.3. Rejestracja cykliczna.

Zamiast rejestracji jednorazowej moemy wybra rejestracj cykliczn (klawisz w polu A5 na rys.1) Moemy wtedy na bieco obserwowa zmiany w badanym przebiegu.
Przy rejestracji cyklicznej bufor nie jest zapeniany do koca, a jedynie do adresu odpowiadajcego prawej krawdzi ekranu. 
Wynika std, e stosujc rejestracj cykliczn powinnimy ustawia belk przesuwu ekranu (rys1, poleA8-9) w skrajne lewe pooenie - czas rejestracji jest wtedy najkrtszy. Moe si jednak zdarzy, e interesuje nas fragment przebiegu lecy dalej od punktu wyzwalania, ni wynosi szeroko ekranu. W takim przypadku ustawiamy odpowiednio belk przesuwu, a program automatycznie zmieni czas rejestracji tak, by obejmowa on obserwowany przez nas zakres.

Aby przerwa rejestracj cykliczn naley ponownie klikn w klawisz, ktrym j wczalimy (rys.1, pole A5). Przy szybkim prbkowaniu jest to moliwe tylko w chwili, gdy klawisz ten jest aktywny, co jest sygnalizowane normalnym (w odrnieniu od szarego) kolorem piktogramu.
Przy najwolniejszych czstotliwociach prbkowania naley take klikn w klawisz "Przerwij rejestracj" (rys.1, poleA6) aby nie czeka do koca ju rozpocztego pomiaru.


7. Przegld zerejestrowanego przebiegu.

W czasie przegldu zarejestrowanego (lub odczytanego z dysku) przebiegu mamy do dyspozycji nastpujce narzdzia:


7.1. Belka przesuwu ekranu (rys.1, pole A8-9).

Narzdzie to suy do przesuwania przebiegu widocznego na ekranie w zakresie rwnym dugoci bufora.
Warto zwrci uwag, e mona posugiwa si nim na trzy sposoby:
- W celu najwolniejszego i najprecyzyjniejszego przesuwania ekranu - "nacisn" mysz jedn ze strzaek.
- W celu szybszego przesuwania ekranu "nacisn" kursorem myszy pole znajdujce si pomidzy suwakiem a strzak.
- W celu "rcznego" przesuwania ekranu - uchwyci mysz suwak i przesun go w wybrane pooenie. Przy szybkim przesuwaniu ekran dopasowuje swoje pooenie do pooenia suwaka dopiero po ustaniu ruchu. Przy przesuwaniu wolniejszym ekran reaguje natychmiast.


7.2. Wybr wywietlanych kanaw (rys.1, pole C6-7).

Zaznaczamy klikajc mysz te kanay, ktre chcemy oglda. Pooenie wywietlanych przebiegw w osi Y jest automatycznie dobierane tak, by optymalnie wykorzysta wysoko ekranu.


7.3. Inwersja kanaw. (rys.1, pole E6-7).

W polu tym zaznaczamy kanay, ktre maj by odwrcone na ekranie. 
Inwersja jest zaznaczona na ekranie i w wydrukach kresk nad liter odopwiadajc danemu kanaowi.
Uwaga: Inwersja dotyczy tylko ekranu. Funkcja wyzwalania pozostaje niezmieniona.


7.4. Ustalenie skali w osi X  (Zoom) (rys.1, pola C1 i C2).

Nasiskanie klawiszy "powiksz" i "pomniejsz" zmienia ilo prbek przypadajcych na jeden punkt ekranu w zakresie od 1 do 50.
Aktualnie ustawiona warto jest wywietlana w polu powyej klawiszy zoom.

Ustalajc zoom naley zwrci uwag, e gdy zbytnio zagcimy przebieg moe wystpi zjawisko stroboskopowe - przebieg na ekranie nie odpowiada wtedy przebiegowi rzeczywistemu. Zjawisko to moe te wystpi nawet przy ustawieniu zoom-u na 1 prbk na piksel, o ile czstotliwo przebiegu bya zbyt wysoka w stosunku do czstotliwoci prbkowania.


7.5. Znaczniki czasu (rys.1, pole C3)

Po klikniciu w klawisz znacznikw czasu na ekranie pojawiaj si dwie pionowe linie - znaczniki czasu, ktre mona przesuwa "chwytajc" je mysz. Jeden z nich suy jako punkt odniesienia, a drugi wywietla odlego midzy znacznikami liczon w jednostkach czasu oraz jej odwrotno, czyli czstotliwo przebiegu o okresie rwnym mierzonemu odstpowi czasu.
Klawisz znacznikw jest dostpny dopiero po przeprowadzeniu rejestracji lub odczytu przebiegu z dysku gdy dopiero wtedy program zna dokadn skal czasu.


7.6. Siatka. (rys.1, pole C4)

Na ekranie moe by wywietlona siatka pomiarowa. Jej gsto ustala si przecznikiem pokazanym na rys.1 w polu E8. Odlego midzy liniami siatki liczona w jednostkach czasu jest wywietlana na panelu znajdujcym si na rys.1 w polu B3-4.
Jeeli wciniemy klawisz "Siatka przy zboczach" (rys.1, pole F8), to linie siatki bd rysowane tam, gdzie wystpuje zbocze w co najmniej jednym z przebiegw przedstawionych na ekranie. Jest to pomocne przy badaniu zalenoci czasowych midzy przebiegami.



7.7. Wydruk ekranu. (rys. 1, pole D1)

Kliknicie w klawisz wydruku ekranu powoduje skopiowanie zawartoci ekranu na drukarce. Przyjmowane s ustawienia drukarki wybrane w Panelu Sterowania Windows.
Wielko rysunku jest automatycznie dopasowywana do rozmiaru strony.


7.8. Kopiowanie ekranu do schowka. (rys.1, pole D2).

Kliknicie w ten klawisz powoduje przepisanie zawartoci ekranu do schowka (clipboard-u), co umoliwia wczanie rysunkw rejestrowanych przebiegw do rnych dokumentw, w szczeglnoci tekstowych. 
Wszystkie przykady w instrukcji obsugi programu zostay wykonane wanie t metod. 
Widok ekranu jest kopiowany w formacie BMP, a wic jeeli potrzebna jest dodatkowa obrbka rysunku mona j wykona przy pomocy programu PaintBrush.

Uwaga: Z bliej nieznanych powodw edytor Windows Write nie chce drukowa rysunkw przeniesionych z programu Oscyloskop. Problem ten nie wystpuje w edytorze Word for Windows ani w programie PaintBrush. Jeeli korzystamy z edytora Write, to mona np. najpierw przenie rysunek do PaintBrush-a, ponownie go zaznaczy i skopiowa do schowka i nastpnie skopiowa do edytora tekstu.


7.9. Zapis i odczyt przebiegw. (rys.1, pole D4 i D3)

Klawisze pokazane na rys. 1 w polach D4 i D3 su do zapisu i odczytu zarejestrowanego przebiegu.
Zapisywana jest caa zawarto bufora wraz z informacj o czstotliwoci prbkowania (faktycznej) , potrzebn do odtworzenia skali czasu.


8. Porwnywanie przebiegw zapisanych podczas rnych rejestracji.

Program nie daje moliwoci czenia przebiegw odczytanych z dysku z aktualnie rejestrowanymi. Naley jednak pamita, e moemy otworzy w Windows drug sesj programu Oscyloskop i do jednego z widocznych na ekranie "wirtualnych oscyloskopw" wczyta wczeniej zarejestrowane przebiegi, a drugiego uy do rejestracji (lub odczytania przebiegu z innego pliku).


9. Zwijanie okna. (rys.1., pole A7).

W sytuacji, gdy zaley nam by okno programu "Oscyloskop" nie zajmowao zbyt wiele miejsca na ekranie moemy zwin jego doln cz, oczywicie po uprzednim ustawieniu potrzebnych parametrw. Ne ekranie komputera pozostaje wtedy tylko widok ekranu oscyloskopu, przyciski bezporednio streujce rejestracj oraz belka przesuwu ekranu.


10. Przykadowe przebiegi.

Na dyskietce dystrybucyjnej znajduj si zbiory typu .OSC z nastpujcymi przebiegami przykadowymi:

- UCY7490.OSC - Kanay rejestratora byy podczone do wy QA, QB, QC i QD popularnego licznika dziesitnego. 

- UCY7474 - ilustracja dziaania przerzutnika typu D. Strzaki oznaczone liter D pokazuj zmiany wejcia danych. Strzaki oznaczone liter W - wpis danych do przerzutnika. Z rysunku wida, e wyjcie przerzutnika D ledzi stan wejcia, ale zmiany stanu wyjcia s synchronizowane przebiegiem zegarowym (nastpuj przy jego narastajcych zboczach).

- KODBIF.OSC - jest to przykad tzw. kodu bifazowego stosowanego do transmisji danych w kanaach nie przenoszcych skadowej staej (np. w kanaach fonicznych).
